JEK - Je Eigen Keus in zorg voor jeugd

Dynamic Assessment - uitleg

Dynamisch Assessment: Ontdek wat een kind kán leren

Waarom anders kijken nodig is

In onderwijs en jeugdzorg wordt nog vaak gewerkt met traditionele IQ-tests om het denkvermogen van kinderen te bepalen. Maar deze testen missen belangrijke informatie – vooral bij kinderen die zich anders ontwikkelen of niet binnen het ‘gemiddelde’ plaatje vallen.

Denk aan:

  • Jonge kinderen
  • Kinderen met een migratieachtergrond
  • Kinderen met (een vermoeden van) een beperking
  • Kinderen die juist hoogbegaafd zijn

Voor deze groepen sluiten de aannames achter IQ-tests onvoldoende aan. Ze meten vooral wat een kind nú laat zien in een vaste testsituatie, niet wat het kán leren. Dynamisch Assessment doet dat wél – en dat maakt een wereld van verschil.

 

IQ-test versus Dynamisch Assessment

Waar traditionele IQ-tests tekortschieten

IQ-tests gaan uit van aannames die in de praktijk lang niet altijd kloppen, zoals:

  • Elk kind heeft dezelfde ervaring met testmateriaal.
  • De test verloopt volledig objectief.
  • De testinstructies worden altijd begrepen.
  • Het IQ is stabiel en bepaalt het leervermogen.

Voor veel kinderen – bijvoorbeeld met taalachterstand, autisme, ADHD, motorische of visuele beperkingen of culturele verschillen – zijn deze aannames niet realistisch. Hierdoor meet de IQ-test vaak niet de echte intelligentie, maar vooral de onbekendheid met de testcontext.

Zoals Simeonsson, Huntingdon & Parse al schreven:
“Children with significant handicaps are different already from their peers on so many important dimensions that comparisons with standard children are meaningless.”

 

Wat Dynamisch Assessment anders doet

Dynamisch Assessment (DA) is gebaseerd op het werk van Vygotsky en Feuerstein. Zij zagen intelligentie niet als iets vaststaands, maar als iets dat zich ontwikkelt in interactie met de omgeving.

Centraal staat de Zone van Naaste Ontwikkeling (ZNO): het gebied tussen wat een kind zelfstandig kan en wat het kan met hulp. DA onderzoekt precies dit gebied.

Tijdens het onderzoek:

  • Biedt de onderzoeker actieve ondersteuning (mediatie)
  • Geeft hints en voorbeelden
  • Stelt verdiepende vragen
  • Observeert hóe het kind leert

Voorbeelden van mediërende vragen:

  • “Hoe zou je dit nog eens kunnen proberen?”
  • “Wat zou helpen om het antwoord te vinden?”
  • “Kun je uitleggen waarom je dat kiest?”

Dit levert rijk inzicht op in denkprocessen, leerbaarheid en de ondersteuning die een kind nodig heeft om verder te groeien.

 

Waarom dit ertoe doet

Het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap vraagt om inclusief onderwijs en optimale ontwikkelkansen voor ieder kind. Een systeem dat kinderen vastpint op één getal doet daar geen recht aan.

Dynamisch Assessment biedt een eerlijke, inclusieve en toekomstgerichte manier van kijken:
we beoordelen niet wat het kind nu kan, maar wat het kan leren.

 

Waarom doen we dit nog niet overal?

  • IQ-scores worden nog vaak gevraagd voor financiering en plaatsing.
  • Dynamisch Assessment is minder bekend en vraagt om gespecialiseerde training.
  • De mythe “het IQ bepaalt wat kan en niet kan” leeft nog steeds.

Maar de principes van DA zijn al dagelijks toepasbaar in onderwijs en zorg:

  • Door in gesprek te gaan: “Hoe dacht je dit op te lossen?”
  • Door samen te oefenen of te spelen
  • Door groei zichtbaar te maken en ondersteuningsbehoeften te volgen

Zo wordt leren weer een gezamenlijk proces waarin we kinderen zien als groeiende en lerende individuen – niet als een getal.

 

Conclusie: De enige manier om écht recht te doen aan een kind

Dynamisch Assessment is meer dan een alternatief voor IQ-testen.
Het is een fundamenteel andere manier van kijken naar ontwikkeling:

  • rechtvaardiger
  • inclusiever
  • toekomstgerichter

We ontdekken niet wat een kind is, maar wat het kan worden.
En pas als we begrijpen hóe een kind leert, weten we hoe we het kunnen helpen.

 

Dynamisch Assessment bij JEK

Bij JEK voeren wij Dynamisch Assessment uit met de gevalideerde testbatterij van PhD D. Tzuriel, internationaal toonaangevend op dit gebied.
Het onderzoek kan – na verwijzing via de Jeugdwet – worden vergoed.

Wil je meer weten of een kind aanmelden?
Neem gerust contact op. We denken graag mee in wat wél kan.